Σαν σήμερα, το 1897, ένα μικρό ύψωμα στην ελληνοτουρκική μεθόριο έγινε το σημείο μηδέν για μια μεγάλη σύγκρουση. Ελληνική στρατιωτική δύναμη εισέβαλε σε περιοχή που βρισκόταν υπό τουρκική διοίκηση και κατέλαβε το ύψωμα «Ανάληψη» στη Θεσσαλία. Η ενέργεια αυτή, που εκτυλίχθηκε μέσα σε μια εύθραυστη ουδέτερη ζώνη, προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πυροδότησε τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897.

Το επεισόδιο παρουσιάστηκε αρχικά ως «περιορισμένη επιχείρηση» από την ελληνική πλευρά, όμως οι συνέπειες ήταν εκρηκτικές. Σε ένα κλίμα ήδη τεταμένο, με τον εθνικισμό στα ύψη και το Κρητικό Ζήτημα να έχει προκαλέσει διπλωματικές εντάσεις, η κατάληψη του υψώματος λειτούργησε σαν σπίθα σε έτοιμο φυτίλι.

Λίγες μέρες μετά, οι συγκρούσεις γενικεύτηκαν και οι ελληνικές δυνάμεις μπήκαν επισήμως σε εμπόλεμη κατάσταση με τους Οθωμανούς. Ο πόλεμος του 1897, γνωστός και ως «ατυχής πόλεμος», θα διαρκούσε έναν μόλις μήνα αλλά θα άφηνε βαριά πληγή στην εθνική αυτοπεποίθηση.

Η Ελλάδα ηττήθηκε στρατιωτικά, υπέγραψε ταπεινωτική συνθήκη και υποχρεώθηκε σε πληρωμή μεγάλου πολεμικού αποζημιώματος. Παράλληλα, το κράτος τέθηκε υπό διεθνή οικονομικό έλεγχο — μια περίοδος που θα άφηνε πίσω της οικονομικές και πολιτικές συνέπειες για δεκαετίες.

Βέβαια, αυτή η ήττα θα γινόταν η απαρχή για μια σειρά μεταρρυθμίσεων, την εμφάνιση του Ελευθέριου Βενιζέλου στην πολιτική σκηνή και τελικά για τη μετέπειτα εθνική αντεπίθεση των Βαλκανικών Πολέμων.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

801: Ο βασιλιάς Λουδοβίκος ο Ευσεβής καταλαμβάνει τη Βαρκελώνη από τους Μαυριτανούς, έπειτα από πολύμηνη πολιορκία. Η πόλη εντάσσεται στη σφαίρα επιρροής των Φράγκων και δημιουργείται το Βασίλειο της Ισπανικής Μαρκείας, που θα αποτελέσει τον ιστορικό πυρήνα της μελλοντικής Καταλονίας.

1821: Ξεσηκώνονται οι Σπετσιώτες, υψώνοντας την επαναστατική σημαία με αρχηγούς τα αδέλφια Γκίκα και Παναγιώτη Μπόταση, τον πλοίαρχο Γεώργιο Πάνου και τον Ομηρίδη Σκυλίτση. Το παράδειγμά τους ακολουθούν ο Πόρος, η Αίγινα και η Σαλαμίνα, σηματοδοτώντας την έναρξη της Επανάστασης και στον σαρωνικό θαλάσσιο χώρο.

1827: Ψηφίζεται το ΣΤ’ Ψήφισμα της Γ’ Εθνικής Συνελεύσεως για την εκλογή του Ιωάννη Καποδίστρια ως κυβερνήτη της Ελλάδας, με επταετή θητεία.

1882: Ο Τζέσε Τζέιμς, ο περιβόητος Αμερικανός ληστής τραπεζών και τρένων, σκοτώνεται από μέλος της συμμορίας του για να κερδίσει τα λεφτά της επικήρυξης.

1885: Ο Γερμανός μηχανικός, Γκότλιμπ Ντάιμλερ, λαμβάνει δίπλωμα ευρεσιτεχνίας για τη μηχανή εσωτερικής καύσης.

1888: Λαμβάνει χώρα η πρώτη από τις έντεκα ανεξιχνίαστες δολοφονίες γυναικών στο Ανατολικό Λονδίνο, σηματοδοτώντας την έναρξη της δράσης του διαβόητου Τζακ του Αντεροβγάλτη. Το όνομα αυτό θα καθιερωθεί λίγο αργότερα, όταν ένα μυστηριώδες γράμμα φτάσει στο Κεντρικό Γραφείο Ειδήσεων του Λονδίνου, με τον αποστολέα να δηλώνει πως είναι ο ίδιος ο δολοφόνος.

1896: Πραγματοποιείται η τελετή λήξης των πρώτων σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα.

1897: Ελληνική δύναμη από Φυλάκιο της ελληνοτουρκικής μεθορίου στη Θεσσαλία εισέρχεται σε τουρκικό έδαφος και καταλαμβάνει το ύψωμα Ανάληψη, που βρισκόταν σε ουδέτερη ζώνη. Το μεθοριακό επεισόδιο αυτό θα αποτελέσει την αφορμή για τον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897.

1905: Ιδρύεται στο Μπουένος Άιρες η ποδοσφαιρική ομάδα της Μπόκα Τζούνιορς.

1913: Η μαχητική σουφραζέτα Έμελιν Πάνχερστ, ιδρύτρια της Κοινωνικής και Πολιτικής Ένωσης Γυναικών, καταδικάζεται σε τριετή φυλάκιση για ηθική αυτουργία στον εμπρησμό της οικίας του υπουργού Οικονομικών. Η πράξη της εντάσσεται στον δυναμικό αγώνα των Βρετανίδων για το δικαίωμα ψήφου.

1941: Στη Βουδαπέστη, ο πρωθυπουργός Πολ Τελέκι αυτοκτονεί, αρνούμενος να ζητήσει την είσοδο της Ουγγαρίας στον πόλεμο στο πλευρό της ναζιστικής Γερμανίας. Η πράξη του θεωρείται πράξη πολιτικής αντίστασης και ηθικής συνέπειας σε μια κρίσιμη στιγμή για τη χώρα του.

1919: Το Θωρηκτό Αβέρωφ καταπλέει στον όρμο της Σμύρνης. Δύο ημέρες αργότερα κυβερνήτης αναλαμβάνει ο πλοίαρχος, Η. Μαυρουδής από τον απερχόμενο πλοίαρχο, Α. Χατζηκυριάκο.

1922: Στην ΕΣΣΔ, ο Βλαντιμίρ Λένιν διορίζει τον Ιωσήφ Στάλιν γενικό γραμματέα του Κομμουνιστικού Κόμματος.

1928: Δικάζονται ο Νίκος Καζαντζάκης (ερήμην) και ο Δημήτρης Γληνός, κατηγορούμενοι για διάδοση ανατρεπτικών ιδεών, λόγω συμμετοχής τους σε εκδήλωση για τα επιτεύγματα της σοσιαλιστικής επανάστασης στη Ρωσία. Η αθώωσή τους από το δικαστήριο θα αποτελέσει καμπή για τον Γληνό, οδηγώντας τον σε οριστική στροφή προς την αριστερά.

1948: Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Χάρι Τρούμαν υπογράφει το Σχέδιο Μάρσαλ, προβλέποντας οικονομική βοήθεια ύψους 13 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση των ευρωπαϊκών χωρών μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το σχέδιο ενισχύει τη δυτική Ευρώπη και διευρύνει τη ζώνη επιρροής των ΗΠΑ, ενώ εξαιρούνται οι χώρες του «Σιδηρού Παραπετάσματος».

1966: Ο κύκλος τραγουδιών «Ρωμιοσύνη» του Μίκη Θεοδωράκη παρουσιάζεται για πρώτη φορά σε συναυλία στο θέατρο «Διάνα» στην Αθήνα, έπειτα από διαδήλωση της ΕΔΑ κατά των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα.

1951: Με νόμο δίδεται στις γυναίκες το δικαίωμα να εκλέγουν και να εκλέγονται στις δημοτικές εκλογές.

1973: Ληξιαρχική πράξη γέννησης της κινητής τηλεφωνίας: Πραγματοποιείται η πρώτη κλήση από κινητό από τον κατασκευαστή του Μάρτιν Κούπερ, που δούλευε για λογαριασμό της Motorola.

1974: Σημειώνεται η μεγαλύτερη επέλαση τυφώνων στις ΗΠΑ. Μέσα σε 26 ώρες, 148 τυφώνες χτυπούν 13 πολιτείες με αποτέλεσμα 315 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους και 5.000 να τραυματιστούν.

1990: Ο καρδιοχειρουργός Γεώργιος Τόλης πραγματοποιεί την πρώτη μεταμόσχευση καρδιάς στην Ελλάδα.

1999: Σε πανελλαδική σύσκεψη συνδικάτων και συνδικαλιστών, δημιουργείται το Πανεργατικό Αγωνιστικό Μέτωπο (ΠΑΜΕ), από συνδικαλιστές κυρίως του ΚΚΕ, του ΔΗΚΚΙ και τμήματος της Ανανεωτικής Αριστεράς.

2003: Από ισχυρή έκρηξη στη «Σωληνουργεία Κορίνθου», έξι εργάτες χάνουν τη ζωή τους και άλλοι τρεις τραυματίζονται, όταν κατά την αντικατάσταση φιαλών προκαλείται διαρροή οξυγόνου. Η απόφαση του δικαστηρίου ήταν αθωωτική για τους επτά κατηγορούμενους.

2008: Μετά το βέτο της Ελλάδας, η ΠΓΔΜ δεν μπαίνει στο ΝΑΤΟ. «Είμαι περήφανος για την επιτυχημένη μάχη που δώσαμε όλοι μαζί», τονίζει ο πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής. Δηλώνει ότι η μάχη συνεχίζεται και καλεί τα Σκόπια να παραμείνουν στις διαπραγματεύσεις για την ονομασία.

Γεννήσεις

1770 – Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, έλληνας στρατηγός και εμβληματική μορφή της Επανάστασης του 1821, αρχιστράτηγος των ελληνικών δυνάμεων στην Πελοπόννησο, γνωστός για τις νίκες του στα Δερβενάκια και την καθοριστική του συμβολή στην απελευθέρωση.

1912 – Γρηγόρης Λαμπράκης, έλληνας γιατρός, πολιτικός και ειρηνιστής, σύμβολο του αντιπολεμικού κινήματος, η δολοφονία του το 1963 συγκλόνισε την κοινή γνώμη και ενέπνευσε το έργο «Ζ» του Βασίλη Βασιλικού.

1924 – Μάρλον Μπράντο, αμερικανός ηθοποιός, μία από τις σημαντικότερες μορφές του κινηματογράφου, γνωστός για τους ρόλους του στις ταινίες «Λεωφορείον ο Πόθος», «Ο Νονός» και «Αποκάλυψη Τώρα», με τεράστια επιρροή στην υποκριτική τέχνη.

1930 – Χέλμουτ Κολ, γερμανός πολιτικός, καγκελάριος της Γερμανίας επί 16 χρόνια, πρωταγωνιστής στην επανένωση της Γερμανίας και σημαντική φυσιογνωμία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

1961 – Έντι Μέρφι, αμερικανός ηθοποιός και κωμικός, που έγινε γνωστός μέσα από το Saturday Night Live και πρωταγωνίστησε σε δημοφιλείς ταινίες όπως «Ο πρίγκιπας της Ζαμούντα», «48 Ώρες» και «Ο μπάτσος του Μπέβερλι Χιλς».

Θάνατοι

1882 – Τζέσε Τζέιμς, αμερικανός κακοποιός και θρυλική μορφή της Άγριας Δύσης, επικεφαλής συμμορίας ληστών τραπεζών και τρένων, που απέκτησε μυθικές διαστάσεις στη λαϊκή παράδοση των ΗΠΑ.

1897 – Γιοχάνες Μπραμς, γερμανός συνθέτης και πιανίστας του ρομαντισμού, από τους «Τρεις Β», μαζί με Μπαχ και Μπετόβεν, γνωστός για τα συμφωνικά του έργα, τα κοντσέρτα και τα Ουγγρικά Χορευτικά του.

1939 – Σπυρίδων Μερκούρης, έλληνας πολιτικός, επί σειρά ετών δήμαρχος Αθηναίων και πατέρας της Μελίνας Μερκούρη, με σημαντική παρουσία στη δημόσια ζωή κατά τον Μεσοπόλεμο.

1962 – Μανώλης Καλομοίρης, έλληνας συνθέτης και θεμελιωτής της Εθνικής Μουσικής Σχολής, που επεδίωξε να δημιουργήσει ελληνική λόγια μουσική βασισμένη στη δημοτική παράδοση· γνωστός για έργα όπως η Όπερα «Η Μητέρα» και οι Συμφωνίες του Αιγαίου.

Γιορτάζουν

Ιλλύριος, Λύρος, Ιλλυρία, Λύρα