Έντονη αντιπαράθεση έχει ξεσπάσει μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, αξιωματούχων του Κιέβου και του Έλον Μασκ σχετικά με το ποιος ευθύνεται για τους περιορισμούς στην πρόσβαση της Ουκρανίας στην ειδικά σχεδιασμένη για στρατιωτική χρήση υπηρεσία Starshield της SpaceX. Οι περιορισμοί έχουν καταστήσει μη λειτουργικά πολλά από τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιεί η ουκρανική πλευρά για επιθέσεις πίσω από τις γραμμές του μετώπου, ενώ έχουν επηρεάσει και τα συστήματα αεράμυνας που προστατεύουν τη χώρα από τις ρωσικές επιθέσεις, σύμφωνα με Ουκρανούς αξιωματούχους.
Την Πέμπτη, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η υπηρεσία λειτουργούσε ξανά με πλήρη ταχύτητα. Ωστόσο, Ευρωπαίος αξιωματούχος που μίλησε στο Associated Press διέψευσε ότι το Starshield είχε αποκατασταθεί πλήρως. Την ίδια ώρα, ενώ συνεχίζονται οι διπλωματικές αντιπαραθέσεις, οι απώλειες μεταξύ των αμάχων στην Ουκρανία έχουν αυξηθεί, χωρίς να έχει δοθεί σαφής απάντηση για το ποιος φέρει την τελική ευθύνη για τον περιορισμό της πρόσβασης του Κιέβου στην υπηρεσία, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του ο Guardian.
Ντόναλντ Τραμπ: Αρνείται την ευθύνη για τους περιορισμούς στο Starshield
Οι περιορισμοί επιβλήθηκαν σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις των ΗΠΑ με την Ουκρανία είχαν φτάσει στο χαμηλότερο σημείο τους από τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας, σχεδόν πέντε χρόνια νωρίτερα. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κατηγορήσει την Ουκρανία ότι αυξάνει το κόστος του ντίζελ για τους Αμερικανούς μέσω των επιθέσεών της σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου. Ωστόσο, ανάλυση του BBC κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, καθώς και οι περιορισμοί στις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο που ακολούθησαν, πιθανότατα είχαν μεγαλύτερο αντίκτυπο στην παγκόσμια προσφορά ντίζελ.
Αρχικά, ο Τραμπ αρνήθηκε ότι είχε οποιαδήποτε ευθύνη για τις αλλαγές στη λειτουργία του Starshield. Την περασμένη Παρασκευή, απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων, δήλωσε: «Δεν ξέρω αν ήταν κάποιος, αλλά δεν ήμουν εγώ και δεν νομίζω ότι ήταν ο Έλον», αναφερόμενος στον διευθύνοντα σύμβουλο της SpaceX, Έλον Μασκ.
Μέλη της κυβέρνησής του υποστήριξαν τη θέση του. Την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, ανέφερε: «Αυτό που μπορώ να σας πω με βεβαιότητα είναι ότι ούτε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών ούτε κάποιος στο σύστημά μας ζήτησε ποτέ να γίνουν οποιεσδήποτε αλλαγές σε αυτό το σύστημα». Ωστόσο, ο Ρούμπιο προχώρησε και σε μια δήλωση που έστρεψε την προσοχή στον Μασκ, τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο, επισημαίνοντας ότι ο πρόεδρος δεν εμπλέκεται στις αποφάσεις για το Starlink και το Starshield, οι οποίες λαμβάνονται από τον Μασκ και την ιδιωτική εταιρεία του. Όπως εξήγησε, ο πρόεδρος δεν διοικεί τη SpaceX και δεν μπορεί να της δίνει εντολές για τις αποφάσεις της.
Την Πέμπτη, η Wall Street Journal μετέδωσε ότι ο Τραμπ είχε ζητήσει από τον Μασκ να αποκαταστήσει την υπηρεσία. Αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι το σύστημα είχε επανέλθει. Απέφυγε να απαντήσει αν είχε συνομιλήσει με τον επικεφαλής της SpaceX, αφήνοντας, ωστόσο, να εννοηθεί ότι η τελική εξουσία για τον περιορισμό της υπηρεσίας ανήκε στον ίδιο τον Μασκ. «Υποθέτω ότι το συμπέρασμα είναι πως εκείνος το επανέφερε», είπε ο Τραμπ, αναφερόμενος στον δισεκατομμυριούχο.
Από την πλευρά του, ο Ρεπουμπλικανός Τζον Κόρνιν, ο οποίος βρίσκεται στις τελευταίες εβδομάδες της θητείας του ως γερουσιαστής του Τέξας, δήλωσε σε αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ότι δεν πιστεύει πως ο Μασκ θα είχε ενεργήσει «χωρίς τουλάχιστον τη συγκατάθεση του Λευκού Οίκου».
Έλον Μασκ: Επιρρίπτει την ευθύνη στην αμερικανική κυβέρνηση
Ο Έλον Μασκ έχει υποστηρίξει τις εκκλήσεις του Τραμπ για αντικατάσταση του Βολοντίμιρ Ζελένσκι και έχει ασκήσει έντονη κριτική στον Ουκρανό πρόεδρο. Ωστόσο, όταν προέκυψε το ζήτημα των περιορισμών στο Starshield, έσπευσε να επιρρίψει την ευθύνη στην κυβέρνηση Τραμπ. Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ την περασμένη εβδομάδα, υποστήριξε ότι τα συστήματα «ανήκουν και ελέγχονται από την κυβέρνηση των ΗΠΑ», προσθέτοντας ότι οποιοιδήποτε περιορισμοί στην ταχύτητα ή στη χρήση τους αποφασίζονται από τον αμερικανικό στρατό και, τελικά, από τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο Μασκ, ένας από τους μεγαλύτερους χρηματοδότες του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος και σύμμαχος του Τραμπ, συνέχισε να αρνείται ότι ευθύνεται για τις αλλαγές. Ωστόσο, την Τρίτη, η Wall Street Journal μετέδωσε ότι ο ίδιος έδωσε την εντολή για τη μείωση της ταχύτητας του Starshield. Σύμφωνα με την εφημερίδα, οι πηγές της διαφωνούσαν ως προς το αν η απόφαση ελήφθη σε συνεννόηση με τον Αμερικανό πρόεδρο.
Την Πέμπτη, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, υπερασπίστηκε τον Μασκ, υποστηρίζοντας ότι ο δισεκατομμυριούχος «δεν θέλει να εμπλακεί στη μέση ενός πολέμου μεταξύ δύο κρατικών δρώντων, χωρίς η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών να του υποδεικνύει ουσιαστικά τι πρέπει να κάνει». Ο Βανς πρόσθεσε ότι, κατά την άποψή του, το ζήτημα δεν αφορά πρωτίστως τον Μασκ, αλλά τη συνολική πολιτική που θα ακολουθήσουν οι ΗΠΑ απέναντι στην Ουκρανία και τη Ρωσία.
Βολοντίμιρ Ζελένσκι: «Αυτό θα οδηγήσει σε πολλές ανθρώπινες απώλειες»
Ο Ουκρανός πρόεδρος έστρεψε αρχικά τα πυρά του κατά της SpaceX και των Ηνωμένων Πολιτειών. Την Τετάρτη της προηγούμενης εβδομάδας, προειδοποίησε ότι οι περιορισμοί «θα οδηγήσουν σε πολλές ανθρώπινες απώλειες… φυσικά, άνθρωποι θα πεθάνουν».
Λίγο μετά τη διακοπή της λειτουργίας των συστημάτων, ο Ζελένσκι δήλωσε ότι δεν είχαν επιβληθεί αντίστοιχοι περιορισμοί στα τερματικά Starshield που βρίσκονται σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι τα μέτρα αφορούσαν αποκλειστικά την Ουκρανία. «Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια σχεδιασμένη επιχείρηση», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Το Σαββατοκύριακο, ο Ουκρανός πρόεδρος απέδωσε τελικά στη SpaceX του Μασκ την ευθύνη για τον αιφνίδιο περιορισμό της ταχύτητας λειτουργίας του Starshield στην Ουκρανία. Όπως είπε, «ήταν ένα μήνυμα από την αμερικανική κυβέρνηση για να περιοριστεί η ταχύτητα… Και τεχνικά, η SpaceX το έκανε».
Παρά τη δήλωση του Τραμπ την Πέμπτη ότι η υπηρεσία είχε επανέλθει, ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε στο Associated Press ότι δεν είχε υπάρξει καμία αλλαγή στη λειτουργία του Starshield. Νωρίτερα, πριν από τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, ο Ζελένσκι είχε αναφέρει ότι η πλήρης ταχύτητα του συστήματος δεν είχε ακόμη αποκατασταθεί στην Ουκρανία. Παράλληλα, πρόσθεσε ότι ήλπιζε να πραγματοποιήσει συνομιλίες με τον Μάρκο Ρούμπιο τις επόμενες ημέρες.
