Στην αιχμή της επιστημονικής καινοτομίας, η λειτουργική νευροχειρουργική επιδιώκει τη θεραπεία σοβαρών νευρολογικών παθήσεων μέσω εξειδικευμένων χειρουργικών παρεμβάσεων στα εγκεφαλικά δίκτυα.

Ο κ. Δαμιανός Σακάς, Ομότιμος Καθηγητής Νευροχειρουργικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, επίτιμος Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Λειτουργικής Νευροχειρουργικής και μέλος της Παγκόσμιας Ακαδημίας Νευροχειρουργικής, μίλησε στο Newsbeast για τις επαναστατικές προοπτικές αυτού του ραγδαία εξελισσόμενου κλάδου και πώς βελτιώνει την καθημερινότητα των ασθενών.

Τι είναι η λειτουργική νευροχειρουργική

«Η λειτουργική νευροχειρουργική διαφοροποιείται από τη συμβατική νευροχειρουργική, καθώς δεν στοχεύει απλώς στην αφαίρεση παθολογικών ιστών, όπως όγκους ή ανευρύσματα, αλλά εστιάζει στη ρύθμιση της λειτουργίας των εγκεφαλικών δικτύων. Τα δίκτυα αυτά είναι υπεύθυνα για τη λήψη, την επεξεργασία και την αποστολή πληροφοριών μεταξύ των διαφόρων περιοχών του εγκεφάλου. Όταν κάποια από αυτά δυσλειτουργούν, οδηγούν σε σοβαρές ασθένειες. Μέσω τεχνικών όπως η νευροδιέγερση, η ραδιοχειρουργική και η επιλεκτική απομόνωση συγκεκριμένων εγκεφαλικών περιοχών, μπορούμε να αποκαταστήσουμε την ισορροπία και να βελτιώσουμε τη ζωή των ασθενών», εξηγεί ο κ. Σακάς.

«Η λειτουργική νευροχειρουργική μπορεί να βοηθήσει ασθενείς που δεν έχουν καμία άλλη θεραπευτική επιλογή. Είναι εντυπωσιακό το πώς μια μικρή παρέμβαση μπορεί να αλλάξει ριζικά τη ζωή ενός ατόμου».

Οι παθήσεις που αντιμετωπίζει η λειτουργική νευροχειρουργική

Σύμφωνα με τον καθηγητή Σακά, οι κύριες νευρολογικές παθήσεις που μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσω λειτουργικής νευροχειρουργικής περιλαμβάνουν:

  • Νόσος του Πάρκινσον και Δυστονίες: Πρόκειται για προοδευτικές νευρολογικές διαταραχές που προκαλούν κινητικά προβλήματα, όπως τρεμούλα, δυσκαμψία και ανεξέλεγκτες κινήσεις. «Με την εμφύτευση νευροδιεγέρτη σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου, όπως ο υποθαλαμικός πυρήνας, μπορούμε να τροποποιήσουμε τα ηλεκτρικά σήματα του εγκεφάλου και να μειώσουμε σημαντικά τα συμπτώματα», λέει ο καθηγητής. «Έχουμε δει περιπτώσεις όπου ασθενείς που δυσκολεύονταν να περπατήσουν, μετά τη χειρουργική επέμβαση, απέκτησαν ξανά την ικανότητα να κινηθούν φυσιολογικά» και τονίζει: «Η θεραπεία δεν σταματά στην επέμβαση. Στη συνέχεια, υπάρχει διαδικασία προσαρμογής και λεπτομερής ρύθμιση των ηλεκτροδίων ώστε να επιτευχθεί το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα».
  • Σπαστικότητα: Η σπαστικότητα είναι μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από αυξημένο μυϊκό τόνο, προκαλώντας δυσκολία στην κίνηση και πόνο. «Σε ασθενείς με εγκεφαλική παράλυση ή σοβαρά νευρολογικά τραύματα, η εμφύτευση αντλιών φαρμάκων, προσφέρει σημαντική ανακούφιση, καθώς ελέγχει τους μυϊκούς σπασμούς και βελτιώνει την κινητικότητα», επισημαίνει ο κ. Σακάς. «Η σωστή επιλογή των ασθενών είναι καίρια. Πρέπει να εξετάζουμε προσεκτικά κάθε περίπτωση ώστε η θεραπεία να έχει το μέγιστο όφελος».
  • Φαρμακοανθεκτική επιληψία: «Όταν οι κρίσεις επιληψίας δεν ελέγχονται με φαρμακευτική αγωγή, η λειτουργική νευροχειρουργική μπορεί να προσφέρει λύσεις είτε μέσω εκτομής των επιληπτογόνων περιοχών είτε με τη χρήση διεγερτικών συσκευών όπως ο πνευμονογαστρικός διεγέρτης». Έχουμε δει εντυπωσιακά αποτελέσματα, με ασθενείς που υπέφεραν από καθημερινές κρίσεις να ζουν πλέον φυσιολογικές ζωές», προσθέτει. «Είναι συγκινητικό να βλέπουμε ασθενείς, που πριν ζούσαν με τον διαρκή φόβο μιας κρίσης, να αποκτούν ξανά την αυτονομία τους».
  • Χρόνιος νευροπαθητικός πόνος: Ασθενείς με χρόνιες παθήσεις, όπως η νευραλγία τριδύμου ή οι έντονες κεφαλαλγίες, μπορούν να ανακουφιστούν μέσω εμφυτεύσιμων ηλεκτρικών διεγερτών που επηρεάζουν την αντίληψη του πόνου στον εγκέφαλο. «Ο χρόνιος πόνος είναι μία από τις πιο δύσκολες καταστάσεις που μπορεί να βιώσει ένας άνθρωπος. Η νευροδιέγερση προσφέρει μια εναλλακτική εκεί όπου άλλες θεραπείες αποτυγχάνουν. Η ποιότητα ζωής των ασθενών αυτών είναι βασική μας προτεραιότητα», αναφέρει ο καθηγητής.

Το μέλλον της νευροχειρουργικής

Η λειτουργική νευροχειρουργική συνεχίζει να αναπτύσσεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς, προσφέροντας νέες ελπίδες σε ασθενείς με ανίατες μέχρι πρόσφατα παθήσεις, αλλάζοντας δραματικά το τοπίο της ιατρικής και βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής χιλιάδων ανθρώπων παγκοσμίως. Με τα λόγια του κ. Σακά:

«Βρισκόμαστε στην αυγή μιας εποχής όπου οι χειρουργικές παρεμβάσεις στον εγκέφαλο θα γίνονται όλο και πιο εξατομικευμένες. Η ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης και εξελιγμένων εμφυτεύσιμων συσκευών θα μας επιτρέψει να προβλέπουμε καλύτερα την απόκριση των ασθενών στις θεραπείες και να προσαρμόζουμε τη θεραπεία τους με ακρίβεια. Μελλοντικά, ενδέχεται να χρησιμοποιούμε βιοηλεκτρονικές διεπαφές για την αποκατάσταση της νευρολογικής λειτουργίας σε ανθρώπους με σοβαρούς τραυματισμούς ή νευροεκφυλιστικές νόσους».

Η επιστήμη εξελίσσεται συνεχώς. Κάποτε οι τεχνικές αυτές ήταν πειραματικές. Σήμερα είναι καθημερινή ιατρική πράξη. Το μέλλον θα μας φέρει ακόμα πιο εντυπωσιακές θεραπείες και, πάνω από όλα, καλύτερη ζωή για τους ασθενείς».