Σε μια νέα περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης αναμένεται να εισέλθουν οι ΗΠΑ, μετά την εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών στη Γερουσία και τα σημαντικά κέρδη που κατέγραψαν στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Οι Δημοκρατικοί βουλευτές και γερουσιαστές εμφανίζονται αποφασισμένοι να διερευνήσουν όσα έχουν συμβεί τα τελευταία δύο χρόνια κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ, ανοίγοντας μια σειρά από πολιτικά και θεσμικά μέτωπα.
«Προσλάβετε δικηγόρο», προειδοποίησε τις πρώτες πρωινές ώρες της Τετάρτης ο Ρόμπερτ Γκαρσία, βουλευτής από την Καλιφόρνια, ο οποίος αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Επιτροπής Εποπτείας της Βουλής των Αντιπροσώπων.
Τα εκλογικά αποτελέσματα ενδέχεται να δρομολογήσουν έρευνες για τον πόλεμο στο Ιράν, τη λειτουργία του FBI, αλλά και τις επιχειρηματικές δραστηριότητες της οικογένειας του Ντόναλντ Τραμπ. Η πολιτική κατάσταση που διαμορφώνεται παραπέμπει σε έναν συνδυασμό της υπόθεσης Γουάιτγουότερ επί Μπιλ Κλίντον και της πρώτης παραπομπής του Τραμπ σε δίκη, με επιπλέον στοιχεία από το σκάνδαλο Ιράν-Κόντρας.
Οι μεγάλες αυτές πολιτικές ανακατατάξεις στην Ουάσιγκτον αναμένεται να έχουν αντίκτυπο και στην Ευρώπη. Από τις τιμές της ενέργειας μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία, η ευρωπαϊκή ήπειρος έχει σημαντικά συμφέροντα από τις εξελίξεις στις ΗΠΑ. Σύμφωνα με την ανάλυση του Politico, υπάρχουν πέντε βασικά ζητήματα που θα πρέπει να παρακολουθήσει η Ευρώπη.
Η Ευρώπη κινδυνεύει να βρεθεί στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας του Τραμπ
Ορισμένοι έμπειροι παρατηρητές εκτιμούν ότι η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης δεν αποτελεί απλώς ένα πιθανό ενδεχόμενο, αλλά μια εξέλιξη που συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες.
«Πρέπει να προετοιμαστούμε όχι για πιο αρμονικές διατλαντικές σχέσεις, αλλά για περισσότερες εντάσεις και ακόμα περισσότερες απαιτήσεις από τον Τραμπ προς την Ευρώπη», προειδοποίησε ο Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ, έμπειρος Γερμανός διπλωμάτης και επί σειρά ετών πρόεδρος της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου.
Οι Δημοκρατικοί θα έχουν πλέον περισσότερες δυνατότητες να ασκήσουν πίεση στον Τραμπ, αξιοποιώντας τις διαδικασίες έγκρισης των κρατικών δαπανών, εντείνοντας τον έλεγχο μέσω ακροάσεων και κοινοβουλευτικών ερευνών, αλλά και επιδιώκοντας την επιβολή αυστηρότερων όρων στη νομοθεσία που επιθυμεί να περάσει ο Λευκός Οίκος.
Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος διαθέτει σημαντική συνταγματική διακριτική ευχέρεια σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, διπλωματίας, εθνικής ασφάλειας, αλλά και εμπορικής πολιτικής. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ήδη αξιοποιήσει αυτές τις εξουσίες, εκδίδοντας διατάγματα και χρησιμοποιώντας νέες, αμφιλεγόμενες νομικές πρακτικές, προκειμένου να παρακάμπτει το Κογκρέσο.
«Διοικεί τις ένοπλες δυνάμεις. Έχει τον έλεγχο των δασμών και των εμπορικών συμφωνιών. Διαθέτει το βήμα της προεδρίας για να απευθύνεται απευθείας στους πολίτες. Ακόμη και αν οι Δημοκρατικοί ελέγχουν και τα δύο σώματα, μπορεί να ασκήσει βέτο στα νομοσχέδια», δήλωσε στο Brussels Playbook ο Φιλ Γκόρντον, πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της πρώην αντιπροέδρου των ΗΠΑ, Κάμαλα Χάρις.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται, επομένως, να χαρακτηρίζεται από περισσότερες συγκρούσεις. Ο Τραμπ πιθανότατα θα θελήσει να αποδείξει ότι εξακολουθεί να έχει τον απόλυτο έλεγχο και ότι παραμένει κυρίαρχος των εξελίξεων, ενώ η διεθνής σκηνή προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες για κάτι τέτοιο.
Η Ευρώπη βρίσκεται εδώ και καιρό στο στόχαστρό του, όπως και στο επίκεντρο της ρητορικής των υποστηρικτών του κινήματος MAGA, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι θέλουν να σώσουν την ήπειρο από τον ίδιο της τον εαυτό.
Πλέον, έχουν στη διάθεσή τους μόνο δύο χρόνια για να προωθήσουν αυτή την ατζέντα, γεγονός που ενδέχεται να επιταχύνει τις κινήσεις τους.
Περιθώριο ανάσας για την Ουκρανία
Οι περισσότεροι κορυφαίοι Δημοκρατικοί έχουν υποστηρίξει σταθερά την αποστολή βοήθειας στην Ουκρανία, παρουσιάζοντας τη στήριξή τους ως υπεράσπιση της παγκόσμιας δημοκρατίας και του διεθνούς δικαίου, αλλά και ως ζήτημα που συνδέεται με τα συμφέροντα εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.
Η νέα πολιτική κατάσταση στο Κογκρέσο ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την παροχή μεγαλύτερης βοήθειας στο Κίεβο. Ωστόσο, η εξέλιξη αυτή δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως άμεση λύση για την Ουκρανία.
«Μην περιμένετε την άμεση σωτηρία του Ζελένσκι», δήλωσε η Μπρόνγουεν Μάντοξ, διευθύντρια της βρετανικής δεξαμενής σκέψης Τσάταμ Χάουζ.
Όπως εξήγησε, ακόμα και αν οι Δημοκρατικοί αποφασίσουν να αρχίσουν να στέλνουν περισσότερη βοήθεια στο Κίεβο, συμπεριλαμβανομένης της οικονομικής ενίσχυσης, θα χρειαστούν μήνες για να υλοποιηθούν οι σχετικές αποφάσεις, ενδεχομένως ακόμα και χρόνια.
Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία χρειάζεται άμεση υποστήριξη, κυρίως πυραύλους Patriot για την ενίσχυση της αντιαεροπορικής της άμυνας, προκειμένου να αντέξει τον φετινό χειμώνα, ενώ συνεχίζονται οι ρωσικοί βομβαρδισμοί.
Μια ειρηνευτική συμφωνία με τους όρους του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει παρουσιάσει τον εαυτό του ως πρόεδρο της ειρήνης, υποστηρίζοντας επανειλημμένα ότι έχει βάλει τέλος σε οκτώ διεθνείς συγκρούσεις. Για τον πόλεμο στην Ουκρανία έχει δηλώσει ότι θα έπρεπε να είναι η ευκολότερη ειρηνευτική συμφωνία που θα μπορούσε να επιτευχθεί, ενώ το τελευταίο διάστημα επιρρίπτει ολοένα και μεγαλύτερες ευθύνες στον πρόεδρο της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, για την αποτυχία επίτευξης συμφωνίας.
Ο πρώην Αμερικανός διπλωμάτης, Κερτ Βόλκερ, εκτιμά ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αγνοήσει τις αντιδράσεις του Κιέβου και των Ευρωπαίων συμμάχων και να προχωρήσει στην άρση κυρώσεων κατά της Ρωσίας, ανοίγοντας παράλληλα τον δρόμο για νέες επιχειρηματικές συμφωνίες με τη Μόσχα.
«Μπορώ πολύ εύκολα να τον φανταστώ να προχωρά μονομερώς σε μια τέτοια κίνηση και να δίνει εντολή στο υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ να μην εφαρμόζει τις κυρώσεις, επιχειρώντας παράλληλα να εξασφαλίσει περισσότερες συμφωνίες στον ενεργειακό τομέα με τη Ρωσία. Έχει συζητήσει με τον Πούτιν την επιστροφή των μεγάλων αμερικανικών εταιρειών στη Ρωσία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αντίθετα, σε ό,τι αφορά το ΝΑΤΟ και τις απειλές για περιορισμό της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ο Κερτ Βόλκερ εκτιμά ότι ο Τραμπ ενδέχεται να περιοριστεί περισσότερο σε δηλώσεις και λιγότερο σε πράξεις.
«Σε ό,τι αφορά το ΝΑΤΟ, δεν πιστεύω ότι θα αλλάξουν πολλά σχετικά με την αποχώρηση από τη Συμμαχία ή τη μείωση της στρατιωτικής παρουσίας. Ο Τραμπ είναι ουσιαστικά μόνος του σε αυτό το ζήτημα στις ΗΠΑ. Δεν έχει την υποστήριξη ούτε των Δημοκρατικών ούτε των Ρεπουμπλικανών, ούτε του Κογκρέσου ούτε των μέσων ενημέρωσης», σημείωσε.
Θα υποχωρήσουν οι τιμές της ενέργειας;
Η σημαντική αποκλιμάκωση των τιμών της ενέργειας δεν θεωρείται δεδομένη, παρά τις πρόσφατες κινήσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου.
Τη Δευτέρα, οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση τους από τον Αύγουστο. Ωστόσο, το πετρέλαιο Μπρεντ, το οποίο αποτελεί βασικό διεθνές σημείο αναφοράς, εξακολουθούσε να διαπραγματεύεται στα 108 δολάρια το βαρέλι.
Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ δεν καταλήξει σε ειρηνευτική συμφωνία με την Τεχεράνη, η οποία θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, το παρατεταμένο ενεργειακό σοκ αναμένεται να συνεχιστεί. Η κατάσταση αυτή αυξάνει το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη και επιβαρύνει περαιτέρω την κρίση του κόστους διαβίωσης, με επιπτώσεις και στο πολιτικό σκηνικό των ευρωπαϊκών χωρών.
Οι συνέπειες είναι ήδη ένα σημαντικό ζήτημα για τις αερομεταφορές και τις αεροπορικές εταιρείες. Ο διευθύνων σύμβουλος της Ryanair, Μάικλ Ο’Λίρι, προειδοποίησε ότι, εάν δεν υπάρξει συμφωνία, ο κλάδος θα βρεθεί αντιμέτωπος με «πραγματική κρίση» έως τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του επόμενου έτους.
Ο Τραμπ δεν διαθέτει πολλές εύκολες επιλογές απέναντι στο Ιράν. Θα μπορούσε είτε να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, ελπίζοντας ότι η Τεχεράνη θα υποχωρήσει ή ότι θα καταρρεύσει το θεοκρατικό καθεστώς, είτε να κάνει ο ίδιος πίσω, είτε να αποσυρθεί από την προσπάθεια επίλυσης της κρίσης, υποστηρίζοντας ότι το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί από άλλους, δηλαδή τους Ευρωπαίους ή τις ασιατικές χώρες.
Η επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και μια νέα εκτόξευση των τιμών της ενέργειας θα ήταν ιδιαίτερα αντιδημοφιλείς εξελίξεις στις ΗΠΑ. Ωστόσο, η πολιτική ζημιά από την κατάσταση έχει ήδη γίνει.
Πολιτικό χάος στην Ουάσιγκτον και περιορισμένο ενδιαφέρον για τα διεθνή ζητήματα
Ένα ακόμα ενδεχόμενο είναι οι ΗΠΑ να απορροφηθούν τόσο πολύ από τις πολιτικές συγκρούσεις στην Ουάσιγκτον, ώστε τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ όσο και οι Δημοκρατικοί να μην έχουν αρκετό χρόνο για να ασχοληθούν με άλλα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένης της εξωτερικής πολιτικής.
Η πρώην αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Κάμαλα Χάρις, είχε προειδοποιήσει τον περασμένο μήνα, σε συνέντευξή της σε podcast, ότι οι Δημοκρατικοί δεν θα πρέπει να επιχειρήσουν εκ νέου την παραπομπή του Τραμπ σε δίκη, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια κίνηση «όχι καλή ιδέα».
Από την πλευρά του, ο Ραμ Εμανουέλ, πρώην δήμαρχος του Σικάγο, έχει καλέσει τους Δημοκρατικούς να αποφύγουν μια εσωτερική πολιτική σύγκρουση και να επικεντρωθούν στις νομοθετικές τους προτεραιότητες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους διαβίωσης, η αύξηση του ομοσπονδιακού κατώτατου μισθού και η διαμόρφωση νέων κανόνων δεοντολογίας που θα ισχύουν και για τους τρεις κλάδους της αμερικανικής κυβέρνησης.
Παρά τις εκκλήσεις για αποφυγή της αντιπαράθεσης, η Ουάσιγκτον σπάνια έχει καταφέρει να αποφύγει τις έντονες πολιτικές συγκρούσεις.
Οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν ένα νέο πολιτικό περιβάλλον στις ΗΠΑ, με τις εσωτερικές συγκρούσεις να επηρεάζουν όχι μόνο την πορεία της αμερικανικής κυβέρνησης, αλλά και κρίσιμα διεθνή ζητήματα που αφορούν άμεσα την Ευρώπη, από την Ουκρανία και το ΝΑΤΟ μέχρι την ενεργειακή ασφάλεια και τις σχέσεις με το Ιράν.
