Θα μπορούσες να κερδίσεις σε έναν αγώνα δρόμου μια αρκούδα, ένα άλογο ή έναν ρινόκερο; Και τι θα συνέβαινε αν αντίπαλός σου ήταν ένας αρουραίος ή ένας ασβός; Οι επιστημονικές μετρήσεις των ταχυτήτων των ζώων αποκαλύπτουν εντυπωσιακά στοιχεία, αλλά και ορισμένες εκπλήξεις για τις δυνατότητες του ανθρώπου.
Μια μαύρη αρκούδα, για παράδειγμα, μπορεί να φτάσει τα 48 χλμ./ώρα. Επομένως, το να προσπαθήσει κάποιος να ξεφύγει τρέχοντας δεν αποτελεί καλή ιδέα, καθώς η φυγή μπορεί να προκαλέσει αντίδραση καταδίωξης. Υπάρχουν, ωστόσο, αρκετά ζώα που θα μπορούσαν να αποτελέσουν αντιπάλους σε έναν αγώνα δρόμου, ανάλογα με την απόσταση και την ταχύτητά τους.
Ποιο ζώο ταιριάζει στον δικό σου ρυθμό;
Οι επιστήμονες έχουν μετρήσει τις επιδόσεις εκατοντάδων χερσαίων ειδών, από μικρά τρωκτικά και αράχνες μέχρι μεγάλα θηλαστικά και πουλιά. Στο παρελθόν, οι μέθοδοι δεν ήταν πάντα ιδιαίτερα ακριβείς: τη δεκαετία του 1920, ένας φυσιοδίφης οδηγούσε δίπλα σε αντιλόπες, πυροβολώντας στον αέρα για να τις κρατήσει σε κίνηση. Τη δεκαετία του 1980, οι ερευνητές άρχισαν να χρησιμοποιούν διαδρόμους γυμναστικής για να μετρούν την ταχύτητα μικρότερων ζώων, όπως οι αρουραίοι. Σήμερα, οι συσκευές GPS επιτρέπουν τη μέτρηση των επιδόσεων στο φυσικό περιβάλλον.
Οι επιδόσεις στο τρέξιμο των 5 χιλιομέτρων προσφέρουν μια ενδιαφέρουσα σύγκριση. Όποιος ολοκληρώνει τη διαδρομή σε 40 λεπτά κινείται σε ρυθμό αντίστοιχο με τη μέγιστη ταχύτητα ενός μικρού δασικού αρουραίου. Στα 30 λεπτά, η σύγκριση είναι με έναν αρουραίο ή ένα χάμστερ, ενώ στα 25 λεπτά με ένα οικιακό ποντίκι ή ένα θαλάσσιο ιγκουάνα. Ένας χρόνος 20 λεπτών αντιστοιχεί στην ταχύτητα ενός ριγέ μεφίτη ή μιας μαρμότας.
Ο πρώην Ολυμπιονίκης Άντι Μπάντλεϊ, που είχε σημειώσει χρόνο 13 λεπτών και 48 δευτερολέπτων στον αγώνα των 5 χιλιομέτρων parkrun, θα μπορούσε να συγκριθεί με ένα μικρό θηλαστικό της Αυστραλασίας, το ποτόρου με τη μακριά μύτη. Οι συγκρίσεις αυτές αφορούν τις μέγιστες ταχύτητες των ζώων, τις οποίες δεν μπορούν να διατηρήσουν για πολλή ώρα. Έτσι, ένας δρομέας μπορεί να τα προσπεράσει πριν από τον τερματισμό.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η περίπτωση μιας αράχνης από την Αυστραλία, της καφέ αράχνης-κυνηγού, όπως αναφέρει το δημοσίευμα του BBC. Οι ερευνητές την παρακίνησαν να κινηθεί και κατέγραψαν την πορεία της σε βίντεο δίπλα σε έναν χάρακα. Η μέση ταχύτητά της ήταν περίπου 7 χλμ./ώρα, αλλά σε σύντομες εκρήξεις ταχύτητας έφτανε τα 13 χλμ./ώρα.
Το μεγαλύτερο ζώο δεν είναι απαραίτητα και το γρηγορότερο
Η βιολόγος Μύριαμ Χιρτ και οι συνεργάτες της μελέτησαν τις ταχύτητες περίπου 350 χερσαίων ζώων, εξετάζοντας πώς επηρεάζει το σωματικό βάρος την κίνησή τους. Διαπίστωσαν ότι τα μεγαλύτερα ζώα δεν είναι απαραίτητα τα ταχύτερα. Χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να επιταχύνουν, ενώ καταναλώνουν σημαντική ενέργεια προτού φτάσουν στη μέγιστη επίδοσή τους.
Ένας αφρικανικός ελέφαντας μπορεί να αναπτύξει ταχύτητα 35 χλμ./ώρα, αλλά χρειάζεται περίπου 7,5 δευτερόλεπτα για να φτάσει στο μέγιστο. Υπολογίζεται ότι θα κάλυπτε τα 100 μέτρα σε περίπου 14 δευτερόλεπτα, επίδοση που ορισμένοι καλά προπονημένοι ενήλικες θα μπορούσαν να ξεπεράσουν.
Ο Γιουσέιν Μπολτ, με μέγιστη ταχύτητα περίπου 44 χλμ./ώρα κατά το παγκόσμιο ρεκόρ του, θα μπορούσε να ξεπεράσει έναν λευκό ρινόκερο, που φτάνει τα 40 χλμ./ώρα. Δεν θα συνέβαινε το ίδιο με μια γκρίζλι ή μια πολική αρκούδα, που αγγίζουν τα 48-50 χλμ./ώρα. Η καμηλοπάρδαλη μπορεί να φτάσει τα 57-60 χλμ./ώρα, η άλκη τα 55,4 χλμ./ώρα, η ζέβρα τα 70,6 χλμ./ώρα και ο τάρανδος τα 80 χλμ./ώρα. Η στρουθοκάμηλος αγγίζει τα 82,8 χλμ./ώρα, ενώ ο γατόπαρδος φτάνει τα 93 χλμ./ώρα.
Σπριντ ή αντοχή;
Στις μεγάλες αποστάσεις, όμως, η εικόνα αλλάζει. Οι μύες που εξασφαλίζουν εκρηκτική ταχύτητα κουράζονται γρηγορότερα, ενώ οι μυϊκές ίνες που λειτουργούν πιο αργά επιτρέπουν τη διατήρηση της προσπάθειας για μεγαλύτερο διάστημα. Ο Μπάντλεϊ εκτιμά ότι, όταν βρισκόταν στην καλύτερη αγωνιστική του κατάσταση, μπορούσε να τρέξει τα 100 μέτρα σε περίπου 11,7 δευτερόλεπτα, αλλά θα μπορούσε να ανταγωνιστεί έναν κορυφαίο σπρίντερ στα 500 μέτρα και να τον ξεπεράσει στα 1.500 μέτρα, την εξειδικευμένη απόστασή του.
Ο γατόπαρδος διατηρεί τη μέγιστη ταχύτητά του μόνο για λίγα δευτερόλεπτα και συνήθως κυνηγά σε αποστάσεις μικρότερες των 200 μέτρων. Αντίθετα, οι αντιλόπες έχουν καταγραφεί να διανύουν 11 χιλιόμετρα σε 10 λεπτά, με μέση ταχύτητα 65 χλμ./ώρα. Για τα θηράματα, η ταχύτητα είναι ζήτημα επιβίωσης, καθώς η αποτυχία διαφυγής μπορεί να αποβεί μοιραία.
Οι άνθρωποι έχουν εξελιχθεί ώστε να αντέχουν σε μεγάλες αποστάσεις, μεταξύ άλλων χάρη στην εφίδρωση και την απουσία πυκνού τριχώματος. Ωστόσο, τα δεδομένα για τις επιδόσεις των ζώων σε μαραθώνιες αποστάσεις είναι περιορισμένα, καθώς δεν είναι εύκολο ούτε πάντοτε ηθικό να αναγκάζονται να τρέχουν μέχρι εξάντλησης.
Οι μέσες ταχύτητες με τις οποίες μετακινούνται τα ζώα σε μεγάλες αποστάσεις είναι συχνά χαμηλότερες από εκείνες των ανθρώπινων δρομέων. Η μαύρη αρκούδα, για παράδειγμα, έχει καταγεγραμμένη ταχύτητα μετακίνησης 2,6 χλμ./ώρα, η τίγρη 3,5 χλμ./ώρα, η καμήλα δρόμας 6,3 χλμ./ώρα και ο γκρίζος λύκος 7,9 χλμ./ώρα. Οι αριθμοί αυτοί, πάντως, δεν δείχνουν απαραίτητα πόσο γρήγορα θα μπορούσαν να κινηθούν σε έναν αγώνα.
Τα χάσκι μπορούν να καλύψουν τεράστιες αποστάσεις σε αγώνες έλκηθρων. Στον αγώνα Iditarod στην Αλάσκα, οι ομάδες διανύουν περίπου 1.600 χιλιόμετρα, ενώ το ρεκόρ ολοκλήρωσης είναι επτά ημέρες και 14 ώρες. Αντίθετα, το αντίστοιχης απόστασης ρεκόρ σε ανθρώπινο αγώνα που διεξάγεται υπό τις ακραίες συνθήκες της Αλάσκας είναι 19 ημέρες, 9 ώρες και 38 λεπτά.
Τελικά, ακόμη και η ανθρώπινη αντοχή έχει τα όριά της. Σε αγώνα υπερμαραθωνίου 4.989 χιλιομέτρων στη Νέα Υόρκη, ο κάτοχος του ρεκόρ χρειάστηκε περισσότερες από 40 ημέρες για να ολοκληρώσει τη διαδρομή, κάνοντας νυχτερινά διαλείμματα έξι ωρών.
Και αν συναντήσεις έναν ιδιαίτερα ενοχλημένο γκρίζο σκίουρο ή έναν ασβό; Τα δύο αυτά ζώα μπορούν να φτάσουν περίπου τα 30 χλμ./ώρα και, επειδή είναι μικρόσωμα, μπορούν να αναπτύξουν τη μέγιστη ταχύτητά τους μέσα σε ελάχιστα βήματα. Σε μια ξαφνική αναμέτρηση, λοιπόν, δεν μετρά μόνο η τελική ταχύτητα, αλλά και το πόσο γρήγορα μπορεί κανείς να επιταχύνει.
